រាគៈចរិត
លក្ខណៈនិស្ស័យនៃរាគៈចរិត
មនុស្សដែលមានលក្ខណៈរាគៈចរិត គឺក្លាយជាមនុស្សដែលស្រឡាញ់ខ្លួនឯងជ្រុល (ច្រើន)។ ពួកគេលង់ជាប់នឹងរសជាតិ ក្លិន សំឡេង និងការទាក់ទងដោយមិត្តភាព មានការច្រណែន លម្អិតល្អិត និងតែងរំលឹកដល់សេចក្ដីសុខដែលទទួលបានពីភាពគ្រប់គ្រាន់ទាំងប្រាំ (រូប សំឡេង ក្លិន រស ផស្សៈ) នៅគ្រប់ពេលដកដង្ហើមចេញ-ចូល មិនធ្លាប់ធុញទ្រាន់ឡើយ ហើយព្រមស្វែងរកប្រការទាំងនោះ ទោះបីលំបាកលំបិនខ្លាំងយ៉ាងណាក៏ដោយ។
មនុស្សចរិតនេះចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងលើរឿងអាការៈសណ្ឋាន (រូបរាងកាយ) ហើយជាមនុស្សពូកែតែងខ្លួនហ៊ឺហា និងមានឧបាយកលមើលទៅគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍។ ជាមនុស្សញញឹមញញែម ស្រស់ថ្លា មានបុគ្គលិកលក្ខណៈល្អ មានក្ដីប្រាថ្នា ព្រោះមានកម្លាំងសតិស្ទើរតែខ្ពស់។ ហេតុនេះហើយ ទើបអាចគ្រប់គ្រងឥរិយាបទនៃរាងកាយខ្លួនឯងបានស្ទើរតែគ្រប់គ្រាន់ ដូចជា បើសិនឈរក៏ដឹងថានឹងត្រូវដាក់តំណែងខ្លួនយ៉ាងណា មុខងារដៃនឹងខ្ពស់ទាបប៉ុណ្ណា ខ្នងត្រូវសណ្ដូកត្រង់ ហើយនឹងញញឹមប្រហែលប៉ុណ្ណា ទើបចេញមកល្អមើល គួរឱ្យស្រឡាញ់ និងមើលទៅដោយក្ដីប្រាថ្នា។
ផ្ទុយមកវិញ ឬក៏ចូលចិត្តមនុស្សដែលមានបុគ្គលិកលក្ខណៈល្អជាសំខាន់ ចូលចិត្តភាពស្រស់ស្អាត និងឡូយឆាយហ៊ឺហា។ ចំណែកឯសារៈសំខាន់ និងភាពរីកចម្រើននៃប្រាជ្ញាវិញ មិនមែនជារឿងសំខាន់សម្រាប់ពួកគេឡើយ ហើយតែងជៀសវាងភាព ក្រខ្វក់ ការមិនស្រស់ស្អាតនៃរូបលក្ខណៈ មិនថាជាមនុស្សរីទីកន្លែង ។
ប៉ុន្តែមនុស្សក្រុមនេះរមែងសតិស្មារតីរបេះ៖ ជួបផ្តុំចិត្តថ្លើមមិនសូវបាន ពេញប្រៀបជាចរិតដទៃៗ បើសិនទៅជួបភេទផ្ទុយគ្នាដែលមានរូបលក្ខណៈល្អ នឹង មានអាការៈញញឹមផ្អែម ភ្នែកវៃ រឺ ក៏មិនមានចរឹតនឹងទ្រនង់ផ្សេងៗ ចេញមកបែបច្បាស់លាស់ ។
ពេលនិយាយនឹង រាចផ្តូបផ្តុំទឹកសំលេងឱ្យចេញមកឱ្យស្តាប់ពិរោះនិងទន់ ភ្លន់កន្លែងសំខាន់គឺ ពាក្យស្តីដែលចេញមកនឹងពេញទៅដោយអ្នកនិយាយពិរោះ មានពាក្យផ្អែមត្រចៀកពេញទៅទាំងអស់ ។ ប្រយ័ត្នប្រយែងពាក្យសម្តីណាស់ នឹងជៀសវាងពាក្យស្តីដែលនឹងធ្វើឱ្យអាក្រក់ អារម្មណ៍មនុស្សអាចនិយាយស្តី ផ្អែម តែចិត្តអាចគិតមួយបែបទៀត ព្រោះជានិស្ស័យមាំមួន ក្នុងខណៈដូចគ្នា ចូលចិត្តស្តាប់ពាក្យសម្ដីផ្អែមត្រចៀកដូចគ្នា ចូលចិត្តពាក្យសម្តីយកចិត្តយកថ្លើម នឹងប្រាកដចិត្តឬទេដែលតែងតែមិនទុកចិត្តច្រើនពេកទេ សុំឱ្យបានលឺពាក្យផ្អែម ប៉ុណ្ណោះជាការគ្រប់គ្រាន់ ប្រការដែលមនុស្សចរិតនេះទ្រាំមិនបានគឺពាក្យសំដី សំលេងខ្លាំង គំហក មើលងាយ ដែលបានលឺហើយបេះដូងស្មៀននឹងបែកធ្លាយ ព្រមនឹងស៊ូស្លាប់ឱ្យដឹងសដឹងខ្មៅទៅម្ខាង ។
រោគចរិតរមែងជាមនុស្សចូលចិត្តស្វែងរករបស់ឆ្ងាញ់ញាំ មិនថានឹងនៅ ឆ្ងាយសែនឆ្ងាយត្រឹមណាក៏នឹងត្រូវទៅបរិភោគឱ្យបានដែរ ក្រៅពីចិត្តជាប់ត្រង់ រូបភាព រសជាតិដែលនឹងត្រូវបានទទួលការតបស្នង រួមទាំងរបស់របបផ្សេង ៗ
ដែលដាក់ហើយត្រូវមើលភាពស្រស់ស្អាត មិនថាសំលៀកបំពាក់រឺគ្រឿងប្រដាប់ប្រដា ត្រូវទៅទិញទៅរកមកគ្រប់គ្រង ទោះបីថានឹងថ្លៃរឺជារបស់ដៃពីរក៏ដោយ ទាំងនេះ ព្រោះត្រូវការធ្វើខ្លួនជាចំណុចច្បាស់ មើលមានថ្នាក់មានកំរិត ។
រោគចរិតចូលចិត្តគំនិត ពូកែស្រម៉ៃ ចង់នឹងបាននេះបាននោះ ចង់ជាយ៉ាង នោះយ៉ាងនេះ រឺក៏មិនចូលចិត្តអានប្រលោមលោក ដែលជួយគាំទ្រមិនឱ្យដួល ភាពរវើរវាយនិងចិន្តនាការឱ្យឆ្ងាយផុតពីជើងមេឃ ។
ដោយសរុប ភាគចរិតជាមនុស្សដែលជាប់ជាមួយភាពត្រឹមត្រូវទាំងប្រាំ យ៉ាងភ្ជាប់ភួន និងត្រូវការប្រកបដោយស្វែងរកចំណុចផ្សេងៗមកត្រឹមតែដើម្បី តបស្នងដល់សេចក្តីត្រូវការរបស់ចិត្តផ្នែករូប រសជាតិ ក្លិន សំលេង និង សម្ផស្ស និយាយឱ្យខ្លីៗ ជាមនុស្សលោភលន់ ញៀនវត្ថុ មិនចាប់អារម្មណ៍ រឿងអ្វី ក្រៅពីខាងលើសម្ផស្សទាំងប្រាំ មិនគិតអ្វីដែលចាក់ជ្រៅឬកពាល្អមើល ពាក្យសម្តី មើលឡូយជួយល្មមបោកភ្នែកមនុស្សបាន តែពិតប្រាកកហើយថា ផ្នែកខាងក្នុង កណ្តាល មិនមានសារៈរឺខ្លឹមសារអ្វីជ្រាលផៅ ។
ចំណុចខ្លាំងនិងចំណុចខ្សោយនៃរាគចរិត
ចំណុចខ្លាំង
រោគចរឹតជាមនុស្សដែលមានការប្រណីត ចិត្តថ្លើមទន់ភ្លន់ល្អិតល្អន់ នឹង ចាប់អារម្មណ៍រឿងតូចតាច អាចនឹងជាប់រឿងបន្តិចបន្តួចដោយចំពោះក្នុងរឿង ពាក្យសម្តីនិងការប្រើពាក្យ ដូច្នេះ ទើបសមរម្យជាមួយការងារដែលល្អឯក
ទន់ភ្លន់ កិច្ចការមិនច្រើនដំណាក់ តែជាការងារសំខាន់ជាមុខជាមាត់របស់ ។
មនុស្សដែលមានរាគៈចរិត នឹងធ្វើឱ្យផលការងារដែលចេញមកមានលក្ខណៈវិសេសវិសាល និងរៀបរយ មើលទៅសប្បាយភ្នែកគួរឱ្យកោតសរសើរ។ ប៉ុន្តែចរិតនេះមិនស័ក្តិសមជាមួយការងារដែលត្រូវធ្វើក្រោមការគាបសង្កត់ខ្លាំង ដូចជាមានការកំណត់ពេលវេលាបង្ខំ ឬការងារដែលត្រូវប្រើគំនិតច្រើន ព្រោះនឹងធ្វើឱ្យពួកគេមានអារម្មណ៍តានតឹង (Strain) និងឈឺក្បាល ហើយអាចកើតជំងឺ ប្រកាំង (Migraine) បានយ៉ាងងាយ។
ភាពវៃឆ្លាតក្នុងការសង្កេត និងទាក់ទាញចិត្តក្រៅពីជាមនុស្សពូកែសង្កេត អាចប្រមូលទិន្នន័យផ្សេងៗបាន មិនថាជាករណីលម្អិតខាងផ្នែកមុខមាត់ ពណ៌សក់ ទឹកសំឡេង ឬអារម្មណ៍នោះទេ អ្នកដែលមានរាគៈចរិតនឹងអាចយល់លក្ខណៈនិស្ស័យរបស់មនុស្សដទៃបានល្អ។ ពួកគេពូកែចាប់កំហុសមនុស្ស ហើយដោយប្រើទិន្នន័យដែលបានសង្កេត អាចបង្កើតការចាប់អារម្មណ៍ និងក្ដីកោតសរសើរជាមួយមនុស្សដែលខ្លួនឯងត្រូវការទាក់ទាញបានដោយមិនពិបាក។ ករណីខ្លះ អ្នកដែលមានចរិតនេះខ្លាំងក្លា នឹងមានប្រតិកម្មបង្ហាញចេញមកក្នុងរូបភាពនៃការអែបអប (ផ្គាប់ផ្គុន) ព្រោះដឹងថានិយាយ និងឆ្លើយតបយ៉ាងណា ទើបអាចឈ្នះចិត្តភាគីម្ខាងទៀតបាន។
ដូច្នេះ រាគៈចរិតជាទូទៅតែងមានលក្ខណៈនៃការកើតជាមនុស្សឆ្លាត ព្រោះមនុស្សឆ្លាតគឺជាមនុស្សពូកែសង្កេត ពូកែប្រៀបធៀប ដែលជាអាថ៌កំបាំងនៃខួរក្បាលគ្រប់ពេលវេលាទាំងអស់។ ការតាំងចិត្តដែលនឹងប្រមូលទិន្នន័យ បានធ្វើឱ្យសតិប្រាជ្ញា និងសមាធិផ្តោតសំឡឹងមើលចំណុចដែលត្រូវការ ហើយសំឡឹងរហូតអាចប្រមូលទិន្នន័យផ្សេងៗបានគ្រប់គ្រាន់តាមសេចក្ដីត្រូវការ។ ចរិតផ្សេងទៀតក៏គួរតែយកចំណុចច្បាស់លាស់នៃរាគៈចរិតក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យនេះ ទៅប្រើជាប្រយោជន៍ផងដែរ។
អំពីផ្នែកខាងក្រៅមើលទៅដូចមានមេត្តាធម៌ខ្ពស់ ចូលចិត្តជួយឈឺឆ្អាលមនុស្ស ម្នាយល់ចិត្តមនុស្ស ព្រោះរាគៈជាមួយមេត្តានៅក្នុងរលកស្ទើរតែជិតបង្កើយ ត្រឹមតែថា មនុស្សមានក្តីមេត្តាពិតនឹងមានការជួយឈឺឆ្អាលនៃរាគចរិតធ្វើទៅ ព្រោះត្រូវការក្លាយជាទីស្រលាញ់របស់មនុស្សដទៃ ត្រូវការឱ្យមើលច្បាស់ដែល ពិតប្រាកដហើយ អាចមានចំណុចដទៃលាក់លៀមនៅក្នុងចិត្តក៏កើតមាន និង បើសិនពិភពលោកមិនកើតទៅតាមដែលត្រូវការ ក៏ព្រមនឹងធ្វើឱ្យរំខាន បណ្តោយ អារម្មណ៍ក្នុងផ្លូវបំផ្លាញចេញមកបែបមិនទាញស្ទង់ចិត្ត សភាពដែលមើលដូច មេត្តាក៏បំបែកធ្លាយអស់ដោយទាន់ហន់ ។ ប៉ុន្តែប្រសិនជារាគចរិតប្រភេទសមាធិ មិនខ្លាំងពេក រមែងនឹងយល់ចិត្តយល់ថ្លើមនិងអាណិតអាសូរមនុស្សដទៃដោយ ទឹកចិត្តពិតប្រាកដ និងខ្លួនឯងរមែងចប់ដោយគំនរទុក្ខ ព្រោះព្រមនឹងជួយ ឈឺឆ្អាលមនុស្សដទៃដោយមិនពិចារណាថា ចំណុចដែលនឹងជួយតេសមជាមួយ បុគ្គលនោះក្នុងពេលនោះឬ? រឺជួយឈឺឆ្អាលហើយខ្លួនយើងនឹងកើតទុក្ខឬទេ? រោគចរិតប្រភេទសមាធិតិចទើបត្រូវប្រើបញ្ហាឱ្យច្រើនមុននឹងទៅជួយឈឺឆ្អាល នរណានោះ គឺឈឺឆ្អាលគេហើយខ្លួនយើងត្រូវឈឺសាច់ក្តៅចិត្តទេ! មិនដូច្នោះ គួរឈប់ការជួយបណ្តុះអាសន្ន ចំរើនឧបេក្ខា និងរកឱកាស រឺ ចន្លោះផ្លូវ ដទៃដែលសមរម្យជួយអ្នកដែលយើងត្រូវការជួយដោយខ្លួនយើងមិនកើតទុក្ខ ។
រោគចរិតមានសមត្ថភាពក្នុងការទំនាក់ទំនងការងារល្អព្រោះអាចចូលបាន ជាមួយគ្រប់រូប និយាយស្តីល្អ មានបុគ្គលល្អ គួរមើល គួរសរសើរជាទីពេញចិត្ត និងស្ងើចសរសើររបស់មនុស្សដែលឃើញសមជាមួយការ ក្លាយជាអ្នកការទូត អ្នកប្រជាសម្ព័ន្ធ និងអ្នកទីផ្សារបានប្រសិនជាអ្នកមានសតិបញ្ញា និងសេចក្តី
ប្រាថ្នាខ្ពស់ចាក់ឫសជ្រៅនៅក្នុងចិត្តថ្លើម ។
ចំណុចខ្សោយនិងប្រការគួរប្រយ័ត្ន
ចំណុចខ្សោយសំខាន់របស់មនុស្សនេះគឺ ចិត្តរួមជាសមាធិពិបាកដែល ប្រាកដហើយ គេមិនចាប់អារម្មណ៍ការដែលហ្វឹកហាត់ចិត្តធ្វើសមាធិព្រោះក្នុង អារម្មណ៍របស់ក្រុមមនុស្សនេះ ។ សមាធិជាចំណុចដែលធ្វើឱ្យគេដកដង្ហើមបង្ខំ ទាំងសមាធិនេះទៀតពេលកើតជាមួយចិត្តធ្វើឱ្យការចាប់អារម្មណ៍ក្នុងរូបភាព រសជាតិ ក្លិន សំលេងថយចុះ ដូច្នេះចិត្តរបស់ក្រុមរាគចរិត ទើបប្រកាន់បានថា ផ្ទុយគ្នាជាមួយចិត្តរបស់មនុស្សមានសមាធិទូទៅ ទើបធ្វើការងារធំបានពិបាក ឱកាសនិងកើតថៅកែ រឺអ្នកចាត់ការក្រុមមនុស្សច្រើនទៅបានពិបាក ។
ដោយសភាវធម្មតា រោគចរិតមិនមានគោលដៅសំខាន់ក្នុងជីវិតក្រៅពី សំដៅបញ្ជាក់ការស្វែងរកចំណុចផ្សេងៗមកតបស្នងដល់សម្ព័ន្ធផ្សេងៗដែល សេពហើយមិនដឹងឆ្អែត នឹងដើរស្វែងរកសេចក្តីសុខពីភាពត្រឹមត្រូវជានិច្ច ធ្វើ ឱ្យជីវិតខាតពេលវេលាជាមួយរឿងដែលគ្មានសារៈនិងមិនមានខ្លឹមសារ ប្រសិន សេពគប់យូរៗនិងធុញព្រោះខាងក្នុងប្រហោងក្នុងខ្លាំងណាស់ ។ បើសិននិយាយ រឿងការងារ ភាគច្រើននឹងនិយាយរឿងក្បួនការណ៍ រឿងអាការសណ្ឋាន តែរឿងស្រដៀងប្រហែលដូចជាការសាងកំពូលលក់ទំលុះគោលដៅរីកលយុគ្គ ឈ្នះគូប្រជែង រាគចរិតរមែងស្ងាត់ស្ងៀមរឹមិនស្ទើរអ្វីជាមនុស្សដែលមិនទ្រាំ មិន ជ្រាលជ្រៅ ព្រោះអាល័យតែស្វែងរកសេចក្តីសុខ និង ភាពរីករាយឱ្យដល់ជីវិត